"Akrabanın çocuğu da geç konuştu, sonra açıldı" cümlesini pek çok aile duymuştur. Bazı çocuklar gerçekten zamanla yaşıtlarını yakalar; ancak bazıları için erken destek önemli bir fark yaratır. Hangisinin hangisi olduğunu bilmek ise ancak değerlendirmeyle mümkündür.
Dikkat çekebilecek belirtiler
Aşağıdaki işaretler tek başına bir tanı anlamına gelmez, ancak bir uzmana danışmak için iyi bir nedendir:
- 12 ay civarı: ismine tepki vermeme, işaret etme ve el sallama gibi jestlerin olmaması
- 18 ay civarı: hiç anlamlı sözcük kullanmama, basit yönergeleri anlamakta zorlanma
- 2 yaş civarı: çok az sözcük kullanma, iki sözcüğü birleştirmeme
- 3 yaş civarı: kısa cümleler kuramama, konuşmasının yakın çevre tarafından bile çoğunlukla anlaşılmaması
- Her yaşta: daha önce kazanılan sözcüklerin ya da becerilerin kaybolması
Sadece konuşmaya değil, iletişime bakın
Konuşma gecikmesi değerlendirilirken yalnızca sözcük sayısına bakılmaz. Çocuğun söyleneni anlaması, göz teması kurması, oyuna katılması ve isteklerini nasıl ifade ettiği de önemlidir. Anlaması iyi, sadece ifadesi geride olan çocuklarla; anlamada da zorlanan çocukların ihtiyaçları farklıdır.
İlk adım: işitme ve değerlendirme
Konuşma gecikmesinden şüphelenildiğinde işitmenin kontrol edilmesi önemlidir. Bir dil ve konuşma terapisti, çocuğun dil becerilerini değerlendirerek desteğe ihtiyaç olup olmadığını ve nasıl bir yol izlenebileceğini sizinle paylaşır.
Beklerken neler yapabilirsiniz?
- Çocuğunuzla göz hizasına inerek konuşun.
- Onun ilgisini çeken şeyler hakkında konuşun; oyununa eşlik edin.
- Sorular yerine yorum yapın: "Bu ne?" yerine "Kocaman bir top!"
- Birlikte şarkı söyleyin, tekerlemeler ve resimli kitaplar kullanın.
Ayrıntılı bilgi için Gecikmiş Konuşma ve Gelişimsel Dil Bozukluğu sayfalarına göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; değerlendirme, tanı ve terapi planı yerine geçmez. Her çocuğun gelişimi farklıdır.